လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား ရပ္တန္႔ရန္ တပ္မေတာ္အပါအ၀င္ ရွမ္းေျမာက္ေဒသ လက္နက္ကိုုင္ အဖြဲ႔မ်ားအား ေတာင္းဆို

သတင္းနွင့္ မီဒီယာ ကြန္ရက္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၂ ရက္။

ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုုင္းတြင္ စစ္ပြဲ ျဖစ္ပြားရာ ေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေနသည့္ ေဒသခံမ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ားကိုု တပ္မေတာ္အပါအ၀င္ လက္နက္ကိုုင္မ်ားအားလံုုးက ရပ္တန္႔ေပးရန္ ရွမ္းေျမာက္ရွိ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ားက ေတာင္းဆိုလိုုက္သည္။

တိုုက္ပြဲမ်ား ဆက္တုုိက္ျဖစ္ပြားေနသည့္ သီေပါ၊ နမၼတူ၊ ေက်ာက္မဲ၊ ကြတ္ခိုုင္ေဒသမ်ားတြင္ လက္နက္ကိုုင္ အဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ေဒသခံျပည္သူမ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္လ်ွက္ရွိသည္ဟုု ရွမ္းေျမာက္ေဒသရွိ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ေျပာသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္၊ ေျမာက္ပိုုင္း လားရိႈးအေျခဆိုုက္ တအာင္းအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ မွ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး-၁ ေလြးပိုုးကေမဲးၿခိဳပ္း က “လတ္တေလာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈလိုု႔ ေျပာရရင္ ထိပ္ဆံုုးကေတာ့ လူေတြ ဖမ္းဆီးခံေနရတာေတြေပါ့ေနာ္၊ အခုုခ်ိန္ထိလည္း ေပ်ာက္ေနတယ္၊ ဖမ္းဆီးတဲ့အဖြဲ႕ေတြကလည္း တစ္ဖြဲ႕နဲ႔ တစ္ဖြဲ႕မတူဘူးေပါ့၊ ဒီ RCSS ဘက္က ဖမ္းတာကက်ေတာ့ မန္လီရြာသားေတြဖမ္းခံရတာရွိတယ္။ အခုုခ်ိန္ထိ ျပန္မလြတ္လာေသးဘူး။” ဟု ေျပာသည္။ “KIA ကဖမ္းတာလည္းရွိတယ္။ ကြတ္ခိုုင္မွာ ႀကံခင္းလုုပ္သားေတြကိုုေပါ့၊ ဒါေပမယ့္ မေန႔ညေနကပဲ အားလံုုး ျပန္လႊတ္ေပးၿပီလုုိ႔ သတင္းရတယ္။ TNLA ဘက္က ဖမ္းတာေတြလည္း ရွိတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါးကိစၥေၾကာင့္ ဖမ္းတယ္လိုု႔ေျပာတယ္။ ျပန္လႊတ္ေပးမယ္လိုု႔ေတာ့ သူတိုု႔ရဲ႕ သတင္း page မွာ ကတိဝန္ခံထားတာ ရွိတယ္”

ထိုုကဲ့သိုု႔ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကိုု လံုုးဝလက္မခံေၾကာင္း၊ ေဒသခံမ်ားအား ဆက္လက္ ဖမ္း ဆီးထားသည့္ လက္နက္ကိုုင္အဖဲြ႕ မ်ားအေနျဖင့္ အျမန္ဆံုုး ျပန္လႊတ္ေပးေစလိုုသည္ ဟုု တအာင္းအမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ TWO က ေျပာသည္။

အလားတူပင္ “က်ေနာ္တုုိ႔လူငယ္ေတြ အေနနဲ႔ ေတာင္းဆိုု ခ်င္တာက လူထုုေတြအေပၚ လက္နက္ကိုုင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္း မွန္သမ်ွ၊ တပ္မေတာ္ေရာ၊ တုုိင္းရင္းသားအဖြဲ႕ေတြ ေရာ အားလံုုးေပါ့ လူထုုကိုု ဓားစာခံအေနနဲ႔ေရာ၊ မဆိုုင္တဲ့ျပည္သူကိုု သံသယနဲ႔ စြြပ္စြဲတာမ်ိဳးေတြ မလုုပ္ဖုုိ႔ ေတာင္းဆိုုခ်င္တယ္။ မဖမ္းဆီးဖိုု႔ေပါ့ေနာ္။ အခုုက သံသယဆိုုတာနဲ႔ က်ေနာ္တုုိ႔ျပည္သူေတြ ေျမစာပင္ျဖစ္ေနရ တာမ်ားတယ္” ဟုု ရွမ္းလူငယ္ကြန္ရက္ (TYN) မွ စိုုင္းေနာ္ဆုုိင္က ေျပာသည္။

တိုုက္ပြဲမ်ားအတြင္း ေဒသခံမ်ား ေသနတ္က်ည္ဆံထိမွန္ျခင္း၊ မိုုင္းေပါက္ကြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ထိခိုုက္ဒဏ္ရာရရွိျခင္း မ်ားရွိေနသည္ဟုုလည္း ေလြးပိုုးကေမဲးၿခိဳပ္း က ဆက္ေျပာသည္။

“ရွမ္းအမ်ိဳးသမီးတစ္ဦး မုုိင္းထိတယ္၊ အခုုဆိုုေဆးရံုုတက္ေနတယ္။ ေက်ာက္မဲကပါ၊ ေနာက္ၿပီး SSPP နဲ႔ တပ္မေတာ္ၾကားက တုုိ္က္ပြဲမွာ ေသနတ္က်ည္ဆံထိတာေတြရွိတယ္လိုု႔ ၾကားထားတယ္၊ အေသးစိတ္ကိုုေတာ့ လိုုက္စံုုစမ္းေနတုုန္းပဲ။ ဟိုုတေလာကလည္း SSPP, TNLA နဲ႔ RCSS တုုိ႔ တုုိက္ပြဲျဖစ္တုုန္းက ပေလာင္ကေလး တေယာက္လည္း ထိခိုုက္ဒဏ္ရာရတယ္။”

တိုုက္ပဲြအတြင္း ေပ်ာက္ဆံုုးေနသည့္ မန္လီရြာသား (၁၂) ဦးအား RCSS/SSA မွ ဖမ္းဆီးထားသည့္ သက္ေသ အေထာက္အထားမ်ားရရွိထားေၾကာင္း၊ ထိုုရြာသားမ်ားအား ျခြင္းခ်က္မရွိ အျပန္ဆံုုးျပန္လႊတ္ေပးရန္ တအာင္း အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ (TWO)ႏွင့္ တအာင္းေက်ာင္းသားႏွင့္ လူငယ္အဖြဲ႕ (TSYU) တိုု႔က မတ္လ ၇ ရက္ေန႔က ထုုတ္ ျပန္ခ်က္တစ္ေစာင္ထုုတ္ျပန္ကာ ေတာင္းဆိုုထားသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုုင္းတြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ လက္နက္ကိုုင္ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ စိုုင္းေနာ္ဆုုိင္က “ဒီေန႔ဒီအခ်ိန္ထိ အဲ့ဒီျပႆနာေတြ မေျဖရွင္းႏိုင္တာက ႏုုိ္င္ငံေရးထက္ စီးပြားေရးဘက္မ်ား ဦးတည္ေနသလား ေပါ့ေနာ္၊ အခုု တုုိ္က္ပြဲေတြျဖစ္ေနတာက ဘာကိုုလိုုခ်င္လိုု႔ လိုုခ်င္မွန္း က်ေနာ္တုုိ႔ ေဒသခံျပည္သူက နားမလည္ ေတာ့ဘူး။ စဥ္းစားလိုု႔ မေပါက္ဘူးျဖစ္ေနတယ္” ဟုု ဆက္ေျပာသည္။

အလားတူ မန္လီေက်းရြာသားမ်ား ေပ်ာက္ဆံုုးေနမႈသည္ ရြာသားမ်ားအား ဖမ္းဆီးထားသည့္အဖြဲ႕မွ လူသား ခ်င္း စာနာမႈ၊ ႏုုိင္ငံတကာဥပေဒျဖစ္သည့္ ဂ်နီဗာစာခ်ဳပ္ အမ်ားႏွင့္ ဆိုုင္ေသာ ပုဒ္မ ၃ ကိုု ေလးစားလိုုက္နာမႈ၊ ဥပေဒကိုု ေလး စားလိုုက္နာမႈမရွိပဲ ဥပေဒမဲ့ အစေဖ်ာက္ျခင္း၊ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ ညွင္းပမ္းႏွိပ္စက္ျခင္းမ်ား မျပဳလုုပ္ရန္ လားရိႈးအေျခဆိုုက္ တအာင္း ဥပေဒအေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႕ ကလည္း ေတာင္းဆိုုထားသည္။

တအာင္းဥပေဒအေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႕ (လားရိႈး)မွ ေလြးအီေလာဝ္ကီက “အခုုထိ ျပန္ေတြ႕ ေသးဘူး။ အျပစ္မ့ဲရြာသားေတြပဲေလ၊ ဆိုုေတာ့ ဒီလိုုမ်ိဳးျဖစ္ ေနတဲ့အေပၚ အသက္ရွင္လ်ွက္ ျပန္လႊတ္ေပးဖိုု႔ ေတာင္းဆိုုတာပါ။ အျပစ္မဲ့တဲ့ ရြာသူရြာသားေတြကိုု ဖမ္းသြားတာ စစ္ရာဇဝတ္မႈေျမာက္တယ္၊ အဲ့ေၾကာင့္မိုု႔ ဖမ္း သြားတဲ့ လက္နက္ကိုုင္အဖြဲ႕ေတြကိုု အျပစ္ရွာၿပီး ေျပာတာမ်ိဳး မဟုုတ္ဘူးေနာ္၊ ျဖစ္ေစခ်င္တာ တစ္ခုုပဲ ရြာသား ေတြကိုု အသက္ရွင္လ်ွက္ ျပန္လႊတ္ေပးဖိုု႔ ေတာင္းဆိုုခ်င္တာပါ” ဟုု ေျပာသည္။

တိုုက္ပြဲမ်ားအတြင္း ေဒသခံမ်ားအားဖမ္းဆီးျခင္း၊ ေဒသခံျပည္သူမ်ား၏ ေက်းရြာမ်ားအနီးတုုိ္က္ပြဲမ်ားျဖစ္ျခင္း၊ အမ်ားျပည္သူ သြားလာလုုပ္ကိုုင္စားေသာက္သည့္ ေနရာမ်ားတြင္ ေျမျမွဳပ္မိုုင္းေထာင္ထားျခင္းမ်ား မျဖစ္ေစခ်င္ ဘူးဟုုလည္း နယ္စည္းမျခားပရဟိတအဖြဲ႕ (သီေပါ) က ကိုုမ်ိဳးက ေျပာသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုုင္းတြင္ ျဖစ္ပြားေနသည့္ တိုုက္ပြဲမ်ား၊ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစိုုးရအေနျဖင့္ ကြင္းဆင္းေလ့လာျခင္း၊ တာဝန္ယူေျဖရွင္းျခင္း၊ က်ဴးလြန္သည့္ လက္နက္ကိုုင္မ်ား အေပၚ ထိေရာက္စြာ အေရးယူျခင္း စသည္တိုု႔ အားနည္းသည့္အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား မ်ားသထက္မ်ားလာရျခင္းျဖစ္သည္ဟုု အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ေထာက္ျပသည္။

တုုိက္ပြဲမ်ား အျမန္ဆံုုးရပ္တန္႔ေရး အဓိက ေတာင္းဆိုုခ်င္သည္ဟုု တအာင္းအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ TWO က ေျပာသည္။ “အဓိက ေတာင္းဆိုုခ်င္တာက ႏွစ္မ်ိဳးရွိမယ္ေပါ့ေနာ္၊ တဖက္ကေတာ့ တပ္မေတာ္ေတြ ဘက္က လည္း ေလးလတာအတြင္း အပစ္ခတ္ရပ္စဲမယ္လိုု႔ သူတိုု႔ဘက္က ေၾကျငာထားေပမယ့္ အခုုတကယ့္လက္ေတြ႕ မွာဆုုိရင္ ထိေတြ႕မႈေတြရွိေနတယ္ အဲ့လိုုမ်ိဳးရွိေနတဲ့အေပၚမွာလည္း ဒါမ်ိဳးေတြ ထပ္မရွိဖုုိ႔ ေတာင္းဆိုုခ်င္တယ္။”

ေလြးပိုုးကေမဲးၿခိဳပ္း က “ေနာက္ ဒီတုုိင္း ရင္းသားလက္နက္ကိုုင္အခ်င္းခ်င္းၾကား ျဖစ္ေနတ့ဲ တုုိက္ပြဲေတြကိုု လည္း အျမန္ဆံုုးရပ္တန္႔ေစခ်င္တယ္။ ဘာလိုု႔ လဲဆုုိေတာ့ တုုိင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္းျဖစ္တဲ့ ပဋိပကၡမွာဆိုုရင္ ျပည္သူေတြ အမ်ားႀကီးနစ္နာတယ္၊ အိုုးအိမ္ေတြ စြန္႔ခြာေျပးရတဲ့လူေတြလည္း အမ်ားအျပားရွိေနၿပီ၊ ၿပီးရင္ ထိခိုုက္ဒဏ္ရာရတဲ့ ေဒသခံေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ အားလံုုးကလည္း ဒီအေပၚမွာ စိတ္ဒဏ္ရာေတြ ရွိေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုုတိုုက္ပြဲေတြ ထပ္မျဖစ္ေအာင္ အျမန္ဆံုုး နည္းနဲ႔ စားပြဲဝိုုင္းေပၚမွာ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ေလး ေျဖရွင္းဖိုု႔လိုုအပ္တယ္၊ စကားေျပာဖိုု႔လိုုအပ္တယ္လိုု႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္” ဟုု ဆက္ေျပာသည္။

ယခုုရက္ပိုုင္းအတြင္း အစိုုးရတပ္မေတာ္ႏွင့္ ေျမာက္ပိုုင္း ရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ SSPP/SSA တုုိ႔အၾကား ျဖစ္ပြားေန သည့္ တုုိ္က္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ ေဒသခံ ၅၀၀ ေက်ာ္ ေက်းသီးၿမိဳ႕နယ္သိုု႔ စစ္ေဘးတိမ္းေရွာင္ေနရသည္။

ထိုု႔အျပင္ သီေပါၿမိဳ႕နယ္တြင္လည္း ေျမာက္ပိုုင္း ရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ SSPP/SSA, တအာင္းလြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ PSLF/TNLA ပူးေပါင္းတပ္မ်ားႏွင့္ ရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ ေတာင္ပိုုင္း RCSS/SSA တုုိ႔အၾကားျဖစ္ပြား ခဲ့သည့္ တုုိက္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ ေဒသခံ ၂၄၀၀ ေက်ာ္ သီေပါၿမိဳ႕နယ္ထဲသိုု႔ စစ္ေဘးတိမ္းေရွာင္ေနရသည္။