ရွမ္းေတာင္ ျပည္သူမ်ား ေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္းကိုု ဆႏၵျပ

သတင္းနွင့္ မီဒီယာ ကြန္ရက္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုုင္ (၁၀) ရက္။

ရွမ္းျပည္နယ္ ေတာင္ပိုုင္း၊ မိုုင္းကိုုင္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း ဆက္လက္တူးေဖာ္မည့္ ေက်ာက္မီးေသြးစီမံကိန္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ရပ္တန္႔ေပးရန္ ေဒသခံ သံုုးေထာင္ေက်ာ္တိုု႔က ဆႏၵထုုတ္ေဖာ္ ေတာင္းဆိုုခဲ့ၾကသည္။

ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေရး စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေျမယာျပႆနာမ်ား၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကိုု ဆိုုးရြားစြာ ထိခိုုက္ေစသည့္အျပင္ သဘာဝကိုုမွီခိုုၿပီး လုုပ္ကိုု္စားေသာက္ေနၾကသည့္ ေဒသခံမ်ား၏ စိုုက္ပ်ိဳးေရး လုုပ္ငန္းမ်ားကိုုပါ ထိခိုုက္ေစသည့္အတြက္ ေတာင္းဆုုိရျခင္းျဖစ္သည္ဟုု ဆႏၵထုုတ္ေဖာ္မႈကိုု ဦးေဆာင္ခဲ့သည့္ မိုုင္းကိုုင္ေဒသခံ စိုုင္းလံုုက ေျပာသည္။

“တူးေဖာ္တဲ့ေနရာမွာဆုုိရင္ က်ေနာ္တိုု႔ရဲ႕ ေရထြက္ေရဝင္ေရလဲကိုုလည္း ထိခိုုက္ေစတယ္၊ ေရခမ္းေျခာက္ေစတယ္၊ က်ေနာ္တုုိ႔ရဲ႕ လယ္ယာေျမစိုုက္ပ်ိဳးေရးမွာလည္း ထိခိုုက္ေစတယ္။ က်ေနာ္တိုု႔ လယ္ယာေျမဧကေတြက မနည္းဘူး။ အဲ့လယ္ယာေျမေတြနဲ႔ စိုုက္ပ်ိဳးေရး အားကိုုးအားထားၿပီးေတာ့ လုုပ္ကိုုင္ေနရတာပါ။ ေနာက္ၿပီး ၿမိဳ႕နဲ႔ ႏွစ္မုုိင္ကြာ သံုုးမိုုင္ေလာက္ပဲ ေဝးတဲ့ေနရာမွာလုုပ္တယ္။ အဲ့ေတာ့ ေဒသခံရဲ႕ က်န္းမာေရးကိုလည္း ထိခိုုက္ေစတယ္” ဟုု စိုုင္းလံုု က ေျပာသည္။

ထိုု႔အျပင္ “ေဒသအတြင္းမွာရွိတဲ့ လက္နက္ကိုု္င္အဖြဲေတြနဲ႔လည္း ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ ရွိေနတယ္။ ကုုမၺဏီေတြက လက္နက္ကိုုင္အဖြဲ႕ေတြနဲ႔ အက်ိဳးတူလုုပ္တာေတြရွိေနတယ္။ ကန္႔ကြက္ရင္ ဘာလုုပ္မယ္ဆုုိတာမ်ိဳးေပါ့။ တစ္ရြာနဲ႔ တစ္ရြာ ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတာေတာ့ မတူဘူးေပါ့” ဟုု ဆက္ေျပာသည္။

ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္သည့္ ကုုမဏီမ်ားအေနျဖင့္ ေဒသအတြင္းရွိ လက္နက္ကိုု္င္အဖြဲ႔ဝင္မ်ားႏွင့္ အက်ိဳးတူ ပူးေပါင္းလုုပ္ကိုုင္ျခင္းမ်ားလည္း ရွိသည္ဟုု ေျပာသည္။ မိုုင္းကိုုင္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း ဝမ္ပန္ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႕ ၊ ေတာင္ပိုုင္းရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ RCSS/SSA၊ အစိုုးရတပ္မ်ား ရွိသည္ဟုု ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

မိုုင္းကိုုင္ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း ဆန္စပါးကိုု အဓိကစိုုက္ပ်ိဳးၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္ ေတာင္ပိုုင္းရွိ ၿမိဳ႕မ်ားသာမက ေျမာက္ပိုုင္းရွိ ၿမိဳ႕မ်ားအထိပါ မုုိင္းကိုုင္ၿမိဳ႕မွ ထြက္သည့္ ဆန္စပါးကိုု အဓိကထားရသည္ဟုု ေဒသခံမ်ားကေျပာသည္။ ဆန္စပါးအျပင္ ေျပာင္း၊ ပဲ ႏွင့္ ႏွစ္ရွည္သီးႏွံျဖစ္သည့္ လိေမၼာ္ၿခံစိုုက္ပ်ိဳးေရးကိုုလည္း စိုုက္ပ်ိဳးလုုပ္ကိုုင္ၾကသည္ဟုု ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

၂၀၁၇ ခုုႏွစ္ ဧၿပီလကလည္း မိုုင္းကိုုင္ေဒသအတြင္း ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေနသည့္ ျပည္ေအာင္ဟိန္းကုုမၸဏီႏွင့္ ဟိန္းေမတၱာကုုမၸဏီတိုု႔အား ေဒသခံျပည္သူ ၅၀၀၀ နီးပါးခန္႔က ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ရာ ရွမ္းျပည္နယ္ အစိုုးရမွ တာဝန္ရွိသူမ်ား လာေရာက္စစ္ေဆးၿပီးေနာက္ အဆုုိပါစီမံကိန္းရပ္နားထားရျခင္းျဖစ္သည္။

ထိုု႔သိုု႔ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ရပ္နားထားရမွာ ၂၀၁၉ ခုုႏွစ္ ေမလမွစတင္၍ အျခားကုုမဏီတစ္ခုုမွ ထပ္မံ၍ ေက်ာက္မီးေသြး စမ္းသပ္တူးေဖာ္မႈမ်ား ျပဳလုုပ္လာသည္ဟုု ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

“ဒီကုုမၸဏီက ႏိုုဗယ္ဂလိုုဗယ္၊ ဥကၠဌ ဦးအိုုက္ခ်ံဳေပါ့၊ ဒီကုုမၸဏီက စလုုပ္တာက ၂၀၁၉ ခုုႏွစ္ထဲမွာပဲ။ ၅ လပိုုင္းကစၿပီး စက္ပစၥည္းေတြခ်တယ္၊ ၆ လပိုုင္းက်ေတာ့ လမ္းေတြရွင္းတယ္။ စၿပီးတူးတယ္။ အခုုက ဘယ္သူ႔ကမွ ခြင့္ျပဳမိန္႔မရပဲ လုုပ္ေနတာပါ” စိုုင္းလံုု က ဆက္ေျပာသည္။

ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေနမႈေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ား၏ လယ္ယာႏွင့္ ေတာင္ယာေျမမ်ား ပ်က္ဆီးလာႏုုိင္သည့္အျပင္ ေဒသခံမ်ား အဓိကအားထားရသည့္ မိုုင္းကိုုင္၊ မိုုးနဲ၊ နမ့္စန္၊ လဲခ်ား၊ က်ိန္းေတာင္း၊ လင္းေခးတိုု႔ကိုု ျဖတ္သန္းသြားၿပီး သံလြင္ျမစ္ထဲကိုု စီးဝင္သြားသည့္ တိန္းေခ်ာင္းလည္း ပ်က္ဆီးသြားႏုုိင္သည့္ အေနအထားမ်ိဳး ရွိေနသည္ဟုု ရွမ္းသဘာဝအဖြဲ႕ စိုုင္းေခးဆုုိင္ က ေျပာသည္။

“အခုုက ေျမယာဇာတ္လမ္းပါ ပါလာတယ္။ အခုုက ရြာသားေတြရဲ႕ လယ္ေျမေတြပါလာတယ္။ ေနာက္ၿပီး လယ္ေျမ နဲ႔နီးတဲ့ေနရာေတြလည္းပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေတာင္ယာေတြလည္းပါတယ္ဆိုုေတာ့ အဲ့ဒီမွာ တခ်ိဳ႕ေျမေတြက အသိမ္းခံထားရတာေတြလည္း ရွိတယ္။ ဒီကိစၥက တစ္ေၾကာင္း၊ ေနာက္တစ္ခုုက ေက်ာက္မီးေသြးတူးတဲ့ ေနရာေတြက ရြာနဲ႔ ၿမိဳ႕နဲ႔နီးတယ္။ အဲ့မွာ ေဒသခံေတြကစိုုးရိမ္တယ္။ အဲ့မွာ တိန္းေခ်ာင္းက သူတိုု႔မွီခိုုေနတဲ့ေခ်ာင္းကလည္း ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းနဲ႔နီးတယ္ဆုုိေတာ့ အညစ္အေၾကးေတြက်သြားရင္ အဲ့ေခ်ာင္းကသံုုးလိုု႔ရမရ ဘယ္လိုုျဖစ္လာမလဲေပါ့ေနာ္။”

ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေနမႈတြင္ အိမ္နီးခ်င္းႏုုိင္ငံမ်ားကလည္း ပါဝင္ပတ္သက္မႈ ရွိသည္ဟုု ရွမ္းသဘာဝအဖြဲ႔က စိုုင္းေခးဆုုိင္က “မိုုင္းကိုုင္ကေတာ့ အရင္တုုန္းကေတာ့ ထုုိင္းပါဝင္ပတ္သက္မႈရွိတယ္။ တရုုတ္နဲ႔ထိုုင္းေပါ့။ ၿပီးေတာ့ ေဒသတြင္းက သူေဌးေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းတာေပါ့ေလ။ ေဒသတြင္းက သူေဌးေတြက နာမည္ခံၿပီးေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြးထုုတ္လုုပ္မႈ လုုပ္ငန္းစဥ္ကိုု လုုပ္တာေပါ့။ အခုုအေျခအေနကေတာ့ သူတိုု႔တူးၿပီး ေက်ာက္မီးေသြးေတြ စမ္းေနတဲ့အခ်ိန္ပါ။ ေလ်ွာက္တူးေနတာ၊ ေက်ာက္မီးေသြးေၾကာေတြရွာေနတယ္။ တခ်ိဳ႕ ေက်ာက္မီး ေသြးက သက္တမ္းႏုုရင္ သူတိုု႔က ေလ်ွာက္ၿပီးေတာ့ ပစ္ပံုုထားတာေလ။ စည္းစနစ္လည္းမက်ဘူး” ဟုု ဆက္ ေျပာသည္။

ျမန္မာႏုုိင္ငံတြင္ သယံဇာတတူးေဖာ္မႈမ်ား ပတ္သက္၍ ျဖစ္ေပၚလာႏိုုင္သည့္ ဆိုုးက်ိဳးမ်ားအတြက္ တိက်ထိေရာက္သည့္ ဥပေဒမ်ား မူဝါဒမ်ားမရွိေသးသလိုု ေဒသခံျပည္သူမ်ား၏ ပိုုင္ဆုုိင္ခြင့္၊ သံုုးစြဲခြင့္၊ စီမံခန္႔ခြဲပိုုင္ခြင့္ႏွင့္ ဆံုုးျဖတ္ပိုုင္ခြင့္မ်ား မရွိေသးသည့္ေၾကာင္း ထိုု႔ေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ား လက္မခံသည့္ စီမံကိန္းမ်ား၊ သယံဇာတ တူးေနေဖာ္မႈမ်ားကိုု လက္ရွိအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ မလုုပ္ေဆာင္သင့္ဟုု ရွမ္းသဘာဝအဖြဲ႕က ေျပာသည္။

“တျခားနည္းလမ္းနဲ႔ ေငြရွာတာ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ေက်ာက္မီးေသြးမွမဟုုတ္ပါဘူး။ ႏုုိင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သူတုုိ႔မွာ ရွိတဲ့ ေက်ာက္မီးေသြးေတြကိုု မထုုတ္ခ်င္ၾကဘူး၊ ဥပမာ အေမရိကန္တိုု႔၊ တရုုတ္တိုု႔၊ ထိုုင္းတိုု႔ သူတုုိ႔မွာ ရွိၾကတာပဲ၊ ဒါေပမယ့္ သူတိုု႔က မထုုတ္သံုုးၾကဘူးေလ။ က်ေနာ္တိုု႔ ျမန္မာျပည္က အနာဂတ္အတြက္လည္း မစဥ္းစားဘူး၊ အခုုအတြက္လည္း မစဥ္းစားဘူး။ ေငြရဖုုိ႔ပဲ အဓိက။ဘယ္ေလာက္အတုုိင္းအတာအထိ ရွမ္းျပည္ကိုု အက်ိဳးျပဳသလဲ၊ ႏုုိင္ငံေတာ္ကိုုလည္း အက်ိဳးမျပဳပါဘူး လူတစ္စုုအတြက္ပဲျဖစ္ေနတာ” ဟုု စိုုင္းေခးဆုုိင္ က ေျပာသည္။ “ေက်ာက္မီးေသြးထုုတ္ဖုုိ႔ တူးေဖာ္ဖုုိ႔ ေနာက္ၿပီး ေက်ာက္မီးေသြးကိုု တန္ဖိုုးရွိရွိနဲ႔ ဘယ္လိုုသံုုးမလဲ ဆိုုတာေတြ ျပင္ဆင္မႈမရွိဘူး။ ျမန္မာျပည္က ျပင္ဆင္မႈမေျပာနဲ႔ အခုုလတ္တေလာ သယံဇာတေၾကာင့္ ပဋိပကၡမျဖစ္ေရး အတြက္ ရွင္းလင္းတဲ့ မူဝါဒေတြေတာင္ လက္မခံၾကေသးဘူး။ လတ္တေလာအခ်ိန္မွာ ေဒသခံေတြေျပာတဲ့ အတိုုင္း လက္ခံရင္ေတာ့ ပိုုၿပီးေတာ့ ေကာင္းတာေပါ့။”

မိုုင္းကိုုင္ေဒသခံမ်ားအေနျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ ေဒသခံလူထုုကိုု ထိခိုုက္နစ္နာေစသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေရးစီမံကိန္းကိုု မည္သည့္အဖြဲ႕အစည္းကိုုမွ ခြင့္မျပဳႏုုိင္ေၾကာင္း၊ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ လံုုးဝလက္ခံ မည္မဟုုတ္သလိုု ျပင္းျပင္းထန္ထန္ဆက္လက္ကန္႔ကြက္သြားမည္ဟုု ဆံုုးျဖတ္ထားသည္ဟုု ေျပာသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္ထဲတြင္ရွိ မိုုင္းကိုုင္၊ လဲခ်ား၊ ပင္လံုု၊ သီေပါၿမိဳ႕နယ္ နမ့္မေဒသတိုု႔တြင္ ေက်ာက္မီးေသြးကိုု အမ်ားဆံုုး တူးေဖာ္ေနၾကၿပီး စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းရွင္မ်ားက အဓိက လုုပ္ကိုင္ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္ဟုု ေျပာသည္။