ရခိုင္လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈအစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္

သတင္းနွင့္ မီဒီယာ ကြန္ရက္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုုင္ ၁၀ ရက္။

ရခိုုင္ျပည္နယ္ရွိ လက္နက္ကိုုင္ပဋိပကၡမ်ားအတြင္း ေဒသခံ ျပည္သူမ်ားမွာ လူ႔အခြင့္ေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံ ေနရၿပီး အရပ္သားျပည္သူ (၃၃၀၀၀) ခန္႔အထိ ထိခိုုက္သက္ေရာက္မႈ ရွိေနသည္ဟုု ရခိုုင္ျပည္နယ္လံုုးဆိုုင္ရာ ေက်ာင္းသားႏွင့္ လူငယ္မ်ားအစည္းအရံုုး (AASYC) က ေျပာသည္။

AASYC အတြင္းေရးမွဴး ကိုုတင္ဦးက “က်ေနာ္တုုိ႔ ရခိုုင္ျပည္နယ္မွာ လက္နက္ကိုုင္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြျဖစ္ေနတာကိုု ေတြ႔ရတယ္။ ေတြ႔ေပမယ့္ က်ေနာ္တိုု႔အဓိက အခ်က္အလက္ေပးခ်င္တာကေတာ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ ကိန္း ဂဏာန္းအရ ဘယ္ေဒသမွာ ဘယ္ေလာက္ ဘယ္လိုုအမ်ိဳးအစား ေတြ ျဖစ္ေနလဲဆိုုတာကိုု တစ္ခ်က္ေပးခ်င္တယ္။ ၿပီးရင္ ဒီခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြက အမွန္တရားနဲ႔ တရားမ်ွတမႈ ေပၚေပါက္တာ မရွိဘူး။ အစိုုးရအေနနဲ႔႔ေရာ ျပည္နယ္အစိုုးရေရာ၊ ျပည္ေထာင္စုုအစိုုးရေရာ အမွန္တရားေပၚေပါက္ဖိုု႔ တရားမ်ွတမႈရဖိုု႔ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္တာေတြ မေတြ႔ရဘူးေပါ့ေနာ္။ ဆိုုေတာ့ အျပစ္ဒဏ္မွ ကင္းလႊတ္ခြင့္ေပးထားတဲ့ဟာမ်ိဳး ျဖစ္ေနတာေပါ့” ဟုု ေျပာသည္။

၂၀၁၈ ခုုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ မွ ၂၀၁၉ ခုုႏွစ္ ေမလအထိ (၆)လအတြင္း ရခိုုင္ျပည္နယ္အတြင္းရိွ လက္နက္ကိုုင္ စစ္ပဋိပကၡမ်ားအၾကား ေဒသခံျပည္သူမ်ား ႀကံဳေတြ႕ခံစားေနရသည့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ အေျခအေနမ်ားကိုု AASYC က စာရင္းျပဳ စုုၿပီး ဇူလိုုင္လ (၉) ရက္ေန႔ ယမန္ေန႔က ထုုတ္ျပန္လိုုက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ရခိုုင္ျပည္နယ္အတြင္း ေဒသခံမ်ားႀကံဳေတြ႕ေနရသည့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားမွာ တပ္မေတာ္က အမ်ားဆံုုး က်ဴးလြန္ေနျခင္းျဖစ္ၿပီး အစိုုးရ၊ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (ULA/AA)၊ အမည္မသိအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ARSA တိုု႔က က်ဴးလြန္ေနေၾကာင္း ေလ့လာဆန္းစစ္ေတြ႕ ရွိရသည္ဟုု AASYC က ေျပာသည္။

“အခုု ဒီဇင္ဘာလကေန ေမလအထိကိုု ေဖာ္ျပလိုုက္တာျဖစ္တယ္။ ဒီဇင္ဘာလမွာ တပ္မေတာ္က စစ္တုုိင္း (၅) တုုိင္းမွာ တဖက္သတ္အပစ္ခတ္ရပ္စဲေရးေၾကျငာေတာ့ ရခိုုင္ျပည္ကိုု ခ်န္ထားခဲ့တယ္ေလ။ အေနာက္ပိုုင္းတုုိင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ကိုု ခ်န္ထားခဲ့ေတာ့ က်ေနာ္တိုု႔ အဲ့ဒီကာလကေနေစာင့္ၾကည့္ေတာ့ ေမလအထိေပါ့ေနာ္ စုုစုုေပါင္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ (၁၉၅) မႈ ေတြ႕ရတာေပါ့ေနာ္။” ဟုု AASYC အတြင္းေရးမွဴး ကိုုတင္ဦးက ေျပာသည္။

“အဲ့မွာ ေတြ႔ရတာက တပ္မေတာ္နဲ႔ အစိုုးရကမ်ားတာ ေပါ့။ ULA/AA ဘက္က ႏွစ္မႈ က်ေနာ္တုုိ႔ ေတြ႔ရတယ္။ ၿပီးရင္ဘယ္အဖြဲ႕က မွန္းမသိပဲနဲ႔ လုုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈေတြ၊ အရပ္သားျပည္သူေတြ မိုုင္းနင္းမိတာေတြ၊ မိုုင္းထိတာတိုု႔ ၿပီးရင္လက္နက္ႀကီးေတြ ထိၿပီးေပါက္ကြဲတာ တိုု႔ အဲ့ဒီဟာေတြလည္း က်ေနာ္တုုိ႔ ေတြ႔ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ တပ္မေတာ္က ခ်ိဳးေဖာက္တာေတြ မ်ားပါတယ္”

လက္နက္ကိုုင္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရသည့္ ရခုုိင္ျပည္နယ္တြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ AA တိုု႔အၾကား တိုုက္ပြဲမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနၿပီး ဇူလိုုင္လ ၁၀ ရက္ (ယေန႔) တြင္လည္း ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕ ႏွင့္ (၇) မုုိင္ခန္႔သာ ကြာေဝးသည့္ ေနရာမွ လက္နက္ႀကီးသံမ်ား၊ ေသနတ္သံမ်ား ၾကားေနရသည္ဟုု ေက်ာက္ေတာ္ ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

ေက်ာက္ေတာ္ေဒသခံတစ္ဦးက “ဒီေန႔ ေက်ာက္ေတာ္ ေရႊျပည္၊ သာစည္တည့္တည့္ ေအာင္ဇင္နားမွာ ေန႔လည္ ၁၂ နာရီ ၂၀ ေလာက္က ပစ္ခတ္သံေတြၾကားတယ္။ တုုိက္ပြဲလား ပစ္ခတ္မႈလားေတာ့ မသိဘူး။ ၾကားရတာေပါ့။ ေက်ာက္ေတာ္နဲ႔က (၇) မိုုင္ေတာ့ ေဝးတယ္။ ေက်ာက္ေတာ္-ပလက္ဝကားလမ္းေပါ့။ ေအာင္ဇင္ဆုုိတာက အင္းေပါ့၊ ဒီတပတ္ထဲမွပဲ ဒီေက်ာက္ေတာ္ကစၦပနဒီ တံတားအေရွ႕ဘက္၊ ေက်ာက္ေတာ္ေတာင္နဲ႔ ပိႏၷဲေခ်ာင္းရြာၾကား မွာ ေပါက္ကြဲမႈ တစ္ခုုျဖစ္တယ္” ဟုု ေျပာသည္။

တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ (AA) တုုိ႔၏ လက္နက္ကိုုင္ပဋိပကၡအတြင္း (၁) မတရားဖမ္းဆီးမႈႏွင့္ ထိန္းသိမ္း ခ်ဳပ္ေႏွာင္ျခင္း၊ (၂) ပစၥည္းဥစၥာပိုုင္ဆုုိင္မႈကိုု သိမ္းယူျခင္း၊ ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ (၃) အတင္းအဓမၼေစ ခိုုင္း ခံရျခင္း၊ (၄) အတြင္းအဓမၼေရႊ႕ေျပာင္းခံရျခင္း၊ (၅) ညွင္း ပမ္းႏွိပ္စက္ျခင္း၊ လူမဆန္စြာ နာက်င္ေစေအာင္ျပဳမူျခင္း၊ (၆) သတ္ ျဖတ္ျခင္း၊ (၇) လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ကိုု တားဆီးျခင္း၊ (၈) အစအနေပ်ာက္ဆံုုးျခင္းႏွင့္ (၉) လြတ္လပ္စြာ ထုုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုုခြင့္ကိုု ပိတ္ပင္တားဆီးျခင္းမ်ားကိုု ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ က်ဴးလြန္ခံေနရသည္ဟုု AASYC ၏ ျပဳစုုေဖာ္ျပလိုုက္သည့္ စာရင္းအရ သိရသည္။

ထိုုလူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကိုု ေမာင္ေတာ၊ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕ ၊ ရေသ့ေတာင္၊ ေက်ာက္ေတာ္၊ ပုုဏၰား ကၽြန္း၊ ေျမာက္ဦး၊ မင္းျပား၊ စစ္ေတြ၊ ေျမပံုု၊ အမ္းႏွင့္ ပလက္ဝၿမိဳ႕နယ္တိုု႔တြင္ အမ်ားဆံုုးျဖစ္ပြားေနၿပီး ျပည္ၿမိဳ႕၊ ပုုသိမ္ၿမိဳ႕ ႏွင့္ ရန္ကုုန္တိုု႔တြင္လည္း ခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈမ်ား ရွိေနသည္ဟုု AASYC က ေျပာသည္။ အဆိုုပါ ၿမိဳ႕မ်ားထဲတြင္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သည္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈ အျမွင့္ဆံုုးျဖစ္သည္ဟုု ေျပာသည္။

လက္နက္ႀကီးက်ည္မ်ား မေတာ္တဆထိခိုုက္မႈ၊ ေျမျမွဳပ္မိုုင္းထိမႈ၊ ေလေၾကာင္းမွ ပစ္ခတ္တုုိက္ခိုုက္မႈ၊ မိုုင္း/ဗံုုး သီးမ်ား မေတာ္တဆေပါက္ကြဲမႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး လူဦးေရ (၇၆) ခန္႔အား ထိခိုုက္မႈျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး၊ ေသဆံုုးမႈမ်ားလည္း ရွိ္ခဲ့သည္ဟုု ထုုတ္ျပန္ထားသည္။ ထိုု႔အျပင္ တပ္မေတာ္၏ စစ္ေၾကာေရးတြင္ ေသဆံုုးသြားသူ (၁၂) ဦးရွိၿပီဟုုလည္း AASYC က စာရင္းေကာက္ခံရရွိထားသည္ဟုု ေျပာသည္။