တပ္မေတာ္က အေရးယူမႈမ်ားကို ဥပေဒႏွင့္ အညီ ျပဳလုပ္ရန္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ႏွင့္ေဒသခံမ်ားက ေျပာ

သတင္းႏွင့္ မီဒီယာ ကြန္ရက္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ ၃၁ ရက္။

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြားေနသည့္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ားအတြင္း ေဒသခံမ်ားကို ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးရာတြင္ သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ားအေနျဖင့္ လက္ရွိတည္ဆဲ ဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာက်င့္သံုးရန္လိုသည္ဟု ေဒသအတြင္းက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

“အဓိက ဒီတရားဥပေဒကို ေလးစားလိုက္နာဖုိ႔လိုတယ္။ တည္ဆဲဥပေဒမွာလည္း အဲလိုအရမ္းကာေရာ ဖမ္းတာတို႔ ႏွိပ္စက္ေမးတာတို႔ ၿခိမ္းေျခာက္တာတို႔ အဲလိုသတ္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္ကာလထက္ပိုၿပီးေတာ့ ဖမ္းခ်ဳပ္ထားတာတို႔ အဲလိုခြင့္မေပးထားဘူးေလ။ ဒီတရားဥပေဒ ေလးစားရင္ေတာ့ အဲဒီေဘာင္ထဲမွာပဲ စစ္ေဆးတာ ဖမ္းဆီးတာ အဲဒါမ်ိဳးေတြ လုပ္သင့္ပါတယ္”ဟု ပုုဏၰားကၽြန္းၿမိဳ႕နယ္ ရေသ့ေတာင္မဲဆႏၵနယ္က အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုုယ္စားလွယ္ ဦးခင္ေမာင္လတ္က ေျပာသည္။

“မဟုတ္ရင္လူေတြက အေၾကာက္တရား စိုးမိုးသြားၿပီးတာ့ေလ ေဒသမတည္မွာ ၿငိမ္ျဖစ္မွာစိုးတယ္။ က်ီးလန္႔စာ စားဘ၀ေနရတာေတြ မ်ားလာတယ္။ အဓိကတရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးကို မွ်မွ်တတ ေလးစားဖို႔လိုတယ္။”

ၿပီးခဲ့သည့္ ရက္ပိုင္းအတြင္းက ပုဏၰားကြ်န္းက ေဒသခံလူငယ္ ၁၀ ဦးႏွင့္ ကားေမာင္းသူတစ္ဦး စုစုေပါင္း ၁၁ ဦးကို ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ AA ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္သည္ဟုဆိုကာ အာဏာပိုင္မ်ားက ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။

ထိုဖမ္းဆီးခံရသူမ်ားထဲတြင္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ AA ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္မည့္ လူငယ္ ၈ ဦး ပါ၀င္သည္ဟု စစ္ေဆးေတြ႔ရွိရသည့္အတြက္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒႏွင့္ အေရးယူႏိုင္ရန္ ပုဏၰားကြ်န္းၿမိဳ႕မ ရဲစခန္းတြင္ စစ္ေဆးေနသည္ ဟု ဇူလိုင္လ ၂၈ ရက္ေန႔က တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ရံုးက ထုတ္ျပန္ထားသည္။

သံသယရွိသူတိုင္းကို ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးရန္ လက္ရွိဥပေဒက ခြင့္ျပဳမထားေၾကာင္း၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို လုပ္ေဆာင္ရာတြင္လည္း တည္ဆဲဥပေဒအတိုင္း မွ်တစြာလုပ္ေဆာင္မွသာ နယ္ေျမတည္ၿငိမ္မႈကို ရရွိမည္ဟု ဦးခင္ေမာင္လတ္က ဆက္ေျပာသည္။

“သံသယရွိတယ္ဆိုတိုင္း ဆြဲဖမ္းလို႔က မရဘူးေလ။ သူ႔မွာအေၾကာင္းအရာ ခိုင္လံုဖို႔လိုတယ္။ ဥပေဒကထင္တိုင္း ဖမ္းေပးလိုက္ ျပဌာန္းမထားဘူး။ ဒါမ်ိဳးက တရားခံက ရွာတာကတစ္ေယာက္ ဖမ္းတာရမ္းသမ္းပစ္တာကဆယ္ေယာက္ အဲဒါမ်ိဳးမျဖစ္ဖို႔လိုတယ္။”

ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းတြင္ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ားကို အာဏာပိုင္မ်ားက ရကၡိဳင့္တပ္ ေတာ္ AA ႏွင့္ ပတ္သက္ ဆက္ႏြယ္မႈရွိသည့္ စြပ္စြဲခ်က္အျပင္ အၾကမ္းဖက္လုပ္ ေဆာင္သူမ်ားဆိုသည့္ ေျပာဆိုခ်က္ျဖင့္ ဆက္တိုက္ဆိုသလို ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနသည္ဟု ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

လက္ရွိ အေနအထားအရ တပ္မေတာ္အေနျဖင့္ ဥပေဒႏွင့္အညီ လုုပ္ေဆာင္ျခင္းမရွိသည့္အတြက္ ေဒသခံမ်ားမွာ အားကိုးရာမဲ့ျဖစ္လာသည့္ အေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိလာသည္ဟု ရခိုုင္တုုိင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ား အစည္းအရံုုး (REC) အတြင္းေရးမွဴး ကိုုေဇာ္ေဇာ္ထြန္းက ေျပာသည္။

“အခုုက တပ္မေတာ္ဘက္က ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကိုု ၾကည့္လိုုက္မယ္ဆုုိရင္ အရမ္းကိုု ဥပေဒမဲ့ အထိန္းအကြပ္မဲ့ အၾကမ္းပတမ္းႏုုိင္လြန္းတဲ့ အေနအထားေပါ့ေလေနာ္။ ဒီရက္ပိုုင္းမွာကိုုပဲ ပစ္ခတ္ခံရတာ ႏွစ္ေယာက္ရွိၿပီ။ တစ္ေယာက္ကဆံုုးသြားၿပီ။ တစ္ေယာက္ကေတာ့ ေဆးရံုုေပၚမွာ။ ေနာက္ၿပီး ရြာေတြကိုု မီးရိႈ႕တာေတြလည္းရွိတယ္။ ဥပေဒမဲ့လုုပ္ေနတာကိုု အစိုုးရကလည္း ဘာမွမေျပာဘူး။ ႏုုိင္ငံတကာကလည္း အေျပာပဲရွိေနတာေပါ့ေလ၊ ဘာမွလုုပ္တာမရွိဘူး။ ဒီလိုုဥပေဒမဲ့ လက္လြတ္စပယ္ျဖစ္ေနတဲ့ အေနအထားေပၚမွာ ထိန္းေက်ာင္းမဲ့ပံုုစံ မ်ိဳး ျဖစ္ေနေတာ့ ေဒသခံေတြက အားကိုုးရာမဲ့ပံုုစံမ်ိဳး ခံစားေနရပါတယ္။”

မၾကာေသးမီက ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းခံထားရသည့္ လူငယ္ ၁၀ ဦးထဲမွ တစ္ဦးျဖစ္သူ ကိုေနလင္းထြန္း၏ ဦးေလးက “အဲဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေတာ့ AA နဲ႔ အဲဒီကေလးေတြနဲ႔ ဘာမွဆက္စပ္မႈ မရွိေတာ့ သူတို႔ပတ္၀န္းက်င္မွာလည္း ဘာမွအဆက္အစပ္မရွိေတာ့ဘူး။ အဲဒီကေလးေလးဟာေနၿပီးေတာ့ ဘာမွနားမလည္တာျဖစ္တယ္။ အဲဒီကေလးေတြမွာ ဘာမွအျပစ္မရွိတဲ့အတြက္ မိဘေတြရဲ႕ ရင္ခြင္ေအာက္ကိုေတာ့ ေရာက္ေစခ်င္တာေပါ့ ေက်ာင္းပညာသင္ေနဆဲျဖစ္လို႔”ဟုေျပာသည္။

ဇူလိုင္လ ၂၉ ရက္ေန႔က ဖမ္းဆီးခံထားရသည့္ လူငယ္မ်ားကို ပုဏၰားကြ်န္းၿမိဳ႕နယ္ တရားရံုးတြင္ ရံုးထုတ္ယမန္ယူစဥ္ ကိုေနလင္းထြန္းကို ေတြ႔ရွိခဲ့ေသာ္လည္း စကားေျပာခြင့္မရေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ယေန႔တြင္ မည္သည့္ေနရာကို ေရာက္ေနသည္ကို စံုစမ္းေသာ္လည္း မသိရွိရေသးဟု ကိုေနလင္းထြန္း၏ ဦးေလးျဖစ္သူက ေျပာသည္။

ရခိုုင္တုုိင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္မ်ား အစည္းအရံုုး (REC) အတြင္းေရးမွဴး ကိုုေဇာ္ေဇာ္ထြန္းကလည္း “အဲ့ဒီထဲမွာအရမ္းငယ္တဲ့ ကေလးေတြပါတယ္ဗ်ာ။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေပါ့၊ ဆိုုေတာ့ဒီကေလးေတြက AA ဆီကိုု သြားဖိုု႔ဆိုုတာေတာ့ သိပ္ေတာ့မထင္ဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္းပဲ သံသယထားတဲ့အေနအထား သတင္းအမွားရရွိတဲ့ အေနအထား ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ ဒါမွဟုုတ္ရင္လည္းပဲ အဲ့ဒီကားေပၚမွာ တစ္ေယာက္လား ႏွစ္ေယာက္လား အဲ့လိုုမ်ိဳးပါတာမ်ိဳးလား၊ အဲ့ဒါကိုု ကားမွာပါလာတဲ့လူအကုုန္လံုုးကိုု ဒီလုုိမ်ိဳးပဲဆုုိၿပီး သိမ္းႀကံဳးၿပီးမွ ဖမ္းလိုုက္သလားေပါ့”ဟုေျပာသည္။

“အခုုကျပႆနာ တစ္ခုခုျဖစ္လုုိက္ရင္ AA နဲ႔ ပတ္သက္တယ္၊ ဒါမွမဟုုတ္ရင္ AA အဖြဲ႔ဝင္ျဖစ္တယ္ အဲ့လိုုမ်ိဳး စြပ္စြဲခ်က္ေတြက အရမ္းမ်ားေတာ့ က်ေနာ္တုုိ႔လည္း တပ္မေတာ္က စြပ္စြဲခ်က္ေတြကိုု အယံုုအၾကည္မရွိသလိုုမ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္ေပါ့ေနာ္။”

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလမွ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ လဆန္းပိုင္းအထိ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္ AA ႏွင့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္တို႔အၾကား ႏွစ္ဖက္ျဖစ္ပြားေနသည့္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡအတြင္း တပ္မေတာ္က AA အဖြ႔ဲ၀င္ဟု သံသယရွိသူ ၉၀ ဦးကို ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးခဲ့သည္။ လက္ရွိတြင္ ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးေနဆဲ ၃၆ ဦး၊ ျပန္လည္လႊတ္ေပးခဲ့သူ ၈ ဦး၊ အမႈဖြင့္ထားသူ ၄၅ ဦးႏွင့္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခဲ့ၿပီးသူ ၃ ဦးရွိသည္ ဟု တပ္မေတာ္က သတင္းထုတ္ျပန္ထားသည္။

ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ AA ႏွင့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္တုိ႔အၾကား ျဖစ္ပြားေနသည့္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡအတြင္းတြင္ ေဒသခံျပည္သူမ်ားမွာ ေနရပ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးရျခင္း၊ အေၾကာက္တရားႀကီးစိုးလာျခင္း၊ လုပ္ကိုင္စားေသာက္ရန္ခက္ခဲလာျခင္း၊ လြတ္လပ္မႈမ်ားဆံုးရံႈးလာသည့္အျပင္ ကေလးငယ္မ်ား၏ ပညာေရးႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္ခံစားမႈမ်ားကို ဆက္တိုက္ဆိုလို ခံစားေနရသည္ဟု လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားေနသည့္အဖြဲ႔မ်ားက ဆိုသည္။