ေဒသခံမ်ား စစ္ေရွာင္ေနရသည့္ ပယင္းေမွာ္မ်ားတြင္ ျပင္ပက လူမ်ားအား လုပ္ပိုင္ခြင့္ ခ်ေပး

သတင္းႏွင့္ မီဒီယာ ကြန္ရက္။
၂၀၁၉ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၂၀ ရက္။

ေဒသခံမ်ား စစ္ေရွာင္ေနရခ်ိန္တြင္ ေရြ႕ေျပာင္းလုုပ္သားမ်ားႏွင့္ အေသးစား စီးပြားေရး လုုပ္ငန္းရွင္မ်ားကိုု ပယင္းလုုပ္ကြက္မ်ား လုုပ္ကိုုင္ခြင့္ ေပးျခင္းသည္ ဌာေနတိုုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးကိုု မေလးစားရာေရာက္သည္ဟုု ကခ်င္လူမႈဖံြ႔ၿဖိဳးေရးကြန္ရက္ (KDNG) က ေျပာသည္။

“ဌာေနတုုိင္းရင္းသား အစစ္ေတြေတာင္မွ ကိုုယ့္ဇာတိနယ္ေျမကိုု ျပန္လုုိ႔မရတဲ့ ဆင္းရဲဒုုကၡနဲ႔ ႀကံဳ႕ေတြ႕ေနရခ်ိန္မွာ တျခားစီးပြားေရးသမားေတြနဲ႔ တျခားဧည့္သည္ေတြကိုု အေသးစားလုုပ္ငန္းေတြ ျပန္လည္ခ်ေပးဖိုု႔လုုပ္တာဟာ အင္မတန္မွ သဘာဝမက်ဘူး ဌာေနတုုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကိုု သက္သက္မဲ့ေစာ္ကားျခင္း ဆုုိတဲ့ဟာ ဒါေတြမျဖစ္သင့္ဘူးဆိုုတဲ့အပိုုင္းေပါ့ေနာ္။” ဟုု KDNG အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ကိုုစဂ်ီး က ေျပာ သည္။

ပယင္းထြက္ရွိရာ ကခ်င္ျပည္နယ္ တႏိုုင္း(ဟူးေကာင္းခ်ိဳင့္၀ွမ္းေဒသ) ရွိ ဌာေနတိုုင္းရင္းသားမ်ားမွာ တိုုက္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ားအျဖင့္ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမ်ားသိုု႔ ေရာက္ရွိေနခ်ိန္တြင္ ယခုုကဲ့သိုု႔ အေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္လာသည္ဟုု KDNG က ေျပာသည္။

တႏိုုင္းေဒသအတြင္း လက္ရွိ အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဒသခံ ဦးေနာ္ေတာင္က “အစိုုးရအေနနဲ႔က ပယင္း ေမွာ္တရားဝင္ဖြင့္မယ္ဆိုုၿပီးမွ ေၾကညာတာလည္းရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲ့လိုုမေၾကညာေသးခင္ကတည္းကေန လူ ေတြကခိုုးဝင္ၿပီးမွ အဲ့ဒီမွာ တူးေနၾကၿပီေကာ။ ေမွာင္ခိုုေပါ့။ သူမ်ားေတြက အဲ့ဒီက ဌာနဆုုိ္င္ရာေတြနဲ႔ ေပါင္းၿပီး ညွိ ၿပီးမွ တူးေနတာ။ အဲ့ဒါၾကာၿပီေလ။” ဟုုေျပာသည္။

တႏိုုင္းေဒသအတြင္း တိုုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ အစိုုးရမွ ပယင္းေမွာ္ တရား၀င္ဖြင့္မည္ဟုု ေျပာဆိုုမႈ မျပဳခင္ကတည္းက ၀င္ေရာက္လုုပ္ကိုုင္သူမ်ားရွိေနၿပီး အမ်ားစုုမွာ ေရႊေျပာင္းလာေရာက္ လုုပ္ကိုုင္သူမ်ားျဖစ္သည္ဟုု ဦးေနာ္ေတာင္က ဆက္ေျပာသည္။

“ဟိုုတိုုက္ပြဲၿငိမ္းသြားတဲ့ေနာက္ပိုုင္းကေနစၿပီ။ ပယင္းေမွာ္ထဲ ခိုုးဝင္တဲ့လူေတြက အမ်ားႀကီးပဲတဲ့ ၾကားေနရတယ္၊ ျမင္ေနရတယ္။ အစိုုးရက ေပးတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္သူမဆိုု ေဒသခံေတြေရာ အိမ္ေထာင္စုုရွိတဲ့ လူတိုုင္းအားလံုုးတပိုုင္တႏိုုင္ေလ်ွာက္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုုၿပီး အစုုိးရက အဲ့လိုုေျပာတာဟုုတ္တယ္။ ေဒသခံက မရွိသေလာက္ပဲ။ သူတိုု႔ကေတာ့ စစ္ေဘးေရွာင္မွာပဲ IDPs မွာပဲေနေနၾကတာ၊ သူတိုု႔ကေတာ့ ပယင္းေမွာ္ေတြ၊ ေရႊေမွာ္ေတြသြားတာ မရွိဘူး”

ပယင္းေမွာ္အတြင္း အလုုပ္လုုပ္ကိုုင္ရန္ သြားေရာက္ခဲ့သည့္ အမည္မေဖာ္လိုုသူ တႏုုိင္းေဒသခံ တစ္ဦးကလည္း “တႏုုိင္းေဒသခံေတြက ဝင္လိုု႔မရဘူးေကာ၊ သူတိုု႔က အဓိက လူမ်ိဳးေရးေတြဘာေတြေမးတယ္။ တပ္မေတာ္ကေမးတာပါ။ မွတ္ပံုုတင္ေတြ၊ အိမ္ေထာင္စုုေတြ စစ္တယ္၊ အဲ့မွာဘာလူမ်ိဳးလဲဆုုိၿပီးေမးၿပီးမွ ေဒသခံေတြဆိုု မဝင္ခိုုင္းဘူး။ ဒီပယင္းေမွာ္ကေတာ့ ဇီးျဖဴကုုန္းတိုု႔ ခမ္းဂ်ားတိုု႔ေနရာေတြမွာေပါ့။ ပယင္းေမွာ္၊ ေရႊေမွာ္ေတြက ေဒသခံေတြ သြားလိုု႔မရဘူး” ဟုု ေျပာသည္။

ထိုုကဲ့သိုု႔ လုုပ္ေဆာင္သည့္အတြက္ ဌာေနတိုုင္းရင္းသာမ်ားမွာ ေျမရွင္ဘ၀ လုုပ္ငန္းရွင္ဘ၀မွ ေျမမဲ့၊ လုုပ္ငန္းမဲ့ အလုုပ္သမားဘ၀သိုု႔ ေရာက္ရွိေအာင္ တြန္းပိုု႔ေနသည္ဟုု ဆိုုသည္။

၂၀၁၈ ခုုႏွစ္ ဇြန္လခန္႔မွစတင္၍ ေဒသအတြင္း ပယင္းႏွင့္ ေရႊတူးေဖာ္ေရးလုုပ္ငန္းမ်ားကိုု ဌာေနတုုိင္းရင္းသားမ်ားမဟုုတ္သည့္ အျခားေသား လုုပ္ငန္းရွင္မ်ားက ျပန္လည္စတင္လုုပ္ကိုုင္ခဲ့ၾကသည္ဟုု ေဒသခံမ်ားက ေျပာသည္။

ထုုိ႔အျပင္ ၂၀၁၈ ခုုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္လည္း တႏိုုင္းလႊတ္ေတာ္ကိုုယ္စားလွယ္ ဦးလင္းလင္း ဦးႏွင့္ ဖားကန္႔လႊတ္ေတာ္ကိုုယ္စားလွယ္ ဦးတင့္စိုုးတိုု႔က အေသးစားပယင္းႏွင့္ ေရႊတူးေဖာ္မႈတိုု႔ကိုု ခြင့္ျပဳရန္ အစိုုးရကိုု ေတာင္းဆိုုခဲ့သည္။

“ေနာက္တစ္ခုုက က်ေနာ္တုုိ႔ ဌာေနတုုိင္းရင္းသားေတာင္မွ ကိုုယ့္ေနရပ္သိုု႔မျပန္လာခင္မွာ တုုိက္ပြဲေၾကာင့္ တိမ္းေရွာင္ေနရတဲ့ IDPs Camp မွာ သြားေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုုယ့္ဇာတိမွာ ျပန္လိုု႔မရတဲ့အခ်ိန္မွာ တျခားအားျဖင့္ အဲ့ဒီေနရာ အေသးစားလုုပ္ငန္း၊ ေရႊတူးေဖာ္ေရး ပယင္းတူးေဖာ္ေရး လုုပ္ငန္းေတြ လုုပ္ပိုုင္ခြင့္ေပးတာမ်ိဳး ေရႊ႕ေျပာင္းလုုပ္သားေတြကိုု ေနရာခ်ဖုု႔ိစဥ္းစားဒါ ဒါေျပာင္းျပန္ေနတာေပါ့” ဟုု ကိုုစဂ်ီးက ေျပာသည္။

တႏိုုင္းေဒသအတြင္း ၂၀၁၇ ဇြန္လမွ ၂၀၁၈ ေအာက္တိုုဘာလအထိ တပ္မေတာ္နွင့္ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္ (KIO/KIA) အၾကား ေဝဟင္ပစ္ခတ္မႈမ်ား၊ ေျမျပင္တုုိက္ပြဲမ်ား ျပင္းထန္စြာ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ယေန႔အခ်ိန္ထိ ေဒသခံဌာေနတိုုင္းရင္းသားမ်ားမွာ ေနရပ္မျပန္ႏုုိင္ေသးပဲ စစ္ေဘးေရွာင္စခန္းမ်ားတြင္ ေနထုုိင္ေနၾကရသည္။

တႏိုုင္း-ဟူးေကာင္းေဒသသည္ ကမၻာ့တန္ဖိုုးအရွိဆံုုး ရတနာ ပယင္းမ်ားထြက္ရွိေသာ္လည္း ဌာေနတုုိင္းရင္းသားမ်ားမွာ လုုပ္ကိုုင္ခြင့္၊ အက်ိဳးခံစားခြင့္မရွိပဲ ဆင္းရဲဒုုကၡေရာက္ကာ စစ္ေဘးဒုုကၡသည္ဘဝေရာက္ေနရသည္ဟုု (KDNG) က ေျပာသည္။

“ေသြးစြန္းေသာပယင္းလုုပ္ရျခင္းက ကမၻာမွာ အင္မတန္မွ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ဟူးေကာင္း-တႏိုုင္းေဒသကထြက္ရွိတဲ့ ဒိုုင္ႏိုုေဆာေခတ္က ႏွစ္ေပါင္း သန္းတစ္ရာေက်ာ္ ထြက္တဲ့ပယင္းဆုုိၿပီးမွ သိပၸံပညာရွင္ေတြ၊ နုုိင္ငံျခားတကၠ သိုုလ္ေတြမွာ ေျပာတာေတြ ရွိ တယ္။ ဒီေလာက္တန္ဖိုုးရွိတဲ့ဟာ ေခတ္နဲ႔ဆိုုင္တဲ့ ကမၻာဦးေခတ္ကဟာေတြ ဒိုုင္ႏိုုေဆာအစအနေတြ ရွာေတြတဲ့ အဆင့္ထိ သိပၺံပညာရွင္ေတြ သုုေတသနျပဳဖိုု႔ေကာင္းတဲ့ ကာကြယ္ရမယ့္ ေနရာေပါ့ေနာ္၊ ေတာ္ေတာ္တန္ဖိုုးရွိတဲ့ ေနရာမွာ က်ေနာ္တုုိ႔ ဌာေနတုုိင္းရင္းသား ေသြးစြန္းေနရတဲ့ေနရာေပါ့။ ဆင္းရဲဒုုကၡသာမကပဲနဲ႔ တုုိက္ပြဲျဖစ္ၿပီးမွ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က ထိုုးစစ္ဆင္ၿပီးမွ ထြက္ေျပးေနရတဲ့ အေနအထား၊ ဒါကိုု အားလံုုးကိုု သိခိုုင္းေစခ်င္တယ္” ဟုု ကိုုစာဂ်ီး က ေျပာသည္။

တရုုတ္ႏိုုင္ငံႏွင့္ အိႏိၵယႏုုိင္ငံကိုု ဆက္ထားသည့္ သမိုုင္းဝင္လီဒိုုလမ္း တစ္ေလ်ွာက္ လံုုၿခံဳရန္ႏွင့္ ႀကီးမားလွသည့္ အက်ိဳးအျမတ္ျဖစ္ေသာ ပယင္းတူးေဖာ္မႈကိုု သိမ္းပိုုက္ႏုုိင္ရန္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေသာ အေကာင္းဆံုုး ထိုုးစစ္ဆင္မႈမ်ားကိုု ကခ်င္ျပည္နယ္ အေနာက္ေျမာက္ပိုုင္း ဟူးေကာင္းေဒသတြင္ တပ္မေတာ္က ျပဳလုုပ္ခဲ့သည္ဟုု (KDNG) က ေျပာသည္။

၂၀၁၈ ခုုႏွစ္တြင္ ျမန္မာအစိုးရတပ္မေတာ္အေနျဖင့္ ဌာေနတိုုင္းရင္းသားမ်ားကိုု ေမာင္းထုုတ္ရန္ႏွင့္ နယ္ေျမအတြင္းရွိ သဘာဝသယံဇာတမ်ား၊ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္သည့္ လီဒိုုလမ္းမႀကီးအား ထိန္းခ်ဳပ္ႏုုိင္ရန္ ကခ်င္ျပည္ နယ္အတြင္း စစ္ပြဲမ်ားကိုု တဆင့္ျမွင့္ခဲ့သည္ဟုု ေျပာသည္။

“ေသြးပယင္း”ဟုုေခၚသည့္ ဟူးေကာင္းေဒသထြက္ အနီရင့္ေရာင္တြင္းထြက္အတြင္း ဒိုုင္ႏိုုေဆာ၏ အၿမီး၊ အပိုုင္းအစမ်ား ေတြ႕ ရွိၿပီးေနာက္ ပယင္းတူးေဖာ္ျခင္းလုုပ္ငန္း ရုုတ္တရက္ႀကီးထြားလာၿပီး နုုိင္ငံအတြင္းက ေရ႕ႊေျပာင္းလုုပ္သားမ်ား ေဒသအတြင္း ဝင္ေရာက္မႈ မ်ားလာခဲ့သည္ဟုု ေဒသခံမ်ားႏွင့္ KDNG က ေျပာသည္။

ၾသဂုုတ္လ (၂၀) ရက္ေန႔ (ယေန႔)တြင္ “ေသြးစြန္းေသာ ပယင္း” ဆိုုသည့္ စာမ်က္ႏွာ ၅၅ မ်က္ႏွာပါ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ထုုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး အဆိုုပါအစီရင္ခံစာ မိတ္ဆက္ရွင္းလင္းပြဲကိုုလည္း ရန္ကုုန္ၿမိဳ႕ရွိ Orchid Hotel တြင္ ျပဳလုုပ္ခဲ့သည္။