လြတ္လပ္၊ တက္ႀကြ၊ ဘက္မလိုက္ေသာ တရားစီရင္ေရး ေပ်ာက္ဆံုးေနဟု သတင္းသမားမ်ားေျပာ

သတင္းနွင့္ မီဒီယာ ကြန္ရက္။
၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊  စက္တင္ဘာလ ၄ ရက္။

ရိုုက္တာ သတင္းေထာက္ ၂ ဦးအား ေထာင္ဒဏ္(၇) ႏွဏ္စီ ခ်မွတ္လိုုက္ျခင္းသည္ သတင္းသမား မ်ားအား လြတ္လပ္စြာ သတင္းရယူခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ထုုတ္ေဖာ္ေရးသားခြင့္တိုု႔ကိုု ကန္႔သတ္လိုုက္ျခင္းျဖစ္ၿပီး လြတ္လပ္၊ တက္ၾကြ၊ ဘက္မလိုက္ေသာ တရားစီရင္ေရး ၀န္းက်င္ ေပ်ာက္ဆံုးေနမႈကိုု ထင္ဟပ္သည္ဟုု သတင္းမီဒီယာ သမားမ်ားက ေျပာသည္။

“ရခိုုင္လိုု အေၾကာင္းအရာမ်ိဳး ရခိုုင္မွာျဖစ္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈ လိုုဟာမ်ိဳးေတြကိုု မီဒီယာက ေဖာ္ ထုုတ္ဖိုု႔ မႀကိဳးစားနဲ႔ေပါ့။ မီဒီယာမွာ အကန္႔အသတ္ေတြနဲ႔ ဆင္ဆာေတြ ေပၚထြက္လာတဲ့ သေဘာရွိတယ္။ မီဒီယာမွာ အဲ့ဒီဟာကိုု လုုပ္ရဲတဲ့သူက အခုုလိုု ေထာင္ဒဏ္မ်ိဳးကိုု က်ခံႏုုိင္မွ လုုပ္ဆိုုတဲ့ သေဘာမ်ိဳးျဖစ္လာ တယ္” ဟုု ျမန္မာဂ်ာနယ္လစ္ ကြန္ရက္(MJN) အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးျမင့္ေက်ာ္ က ေျပာသည္။ “မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္အတြက္ က်ိန္းေသေပါက္ အတားအဆီးေရာ၊ အကန္႔အသတ္ေရာ၊ ဆင္ဆာေရာ ျဖစ္ သြားတာေပါ့။ ဆိုုေတာ့ မီဒီယာေလာကမွာေတာ့ ကိုုယ့္ဟာကိုုယ္ လက္ေရွာင္ရမယ့္၊ ဆင္ဆာလုုပ္ရမယ့္ အေၾကာင္းအရာတိုု႔ ေခါင္းစဥ္တိုု႔ အဲ့လိုုျဖစ္လာတဲ့ သေဘာရွိတာေပါ့။”

ႏွစ္ဖက္ေရွ႕ေနမ်ား၊ တရားလိုုျပသက္ေသ (၂၃) ဦးႏွင့္ တရားခံျပသက္ေသ (၄) ဦးတိုု႔အား တရားရံုုးတြင္ ၉ လ နီးပါးအၾကာ စစ္ေဆးၿပီးေနာက္ စက္တင္ဘာလ (၃) ရက္ေန႔တြင္ ႏုုိင္ငံေတာ္ အစိုုးရ လ်ွိဳ႕ဝွက္ခ်က္ အက္ဥပေဒ ပုုဒ္မျဖင့္ စီရင္ခ်က္ ခ်လိုုက္ျခင္းလိုုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ႏုိင္္ငံေတာ္လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္အက္ဥပေဒျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္လုိက္ျခင္းသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္အတြက္ ႀကီးမားသည့္ ရိုုက္ခတ္မႈ တစ္ခုုျဖစ္သည္ဟုု သတင္းမီဒီယာသမားမ်ားက ေျပာသည္။

ထိုု႔အျပင္ ဒီမိုုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးေႏွာင့္ေႏွးေစသည္ သာမက တရားဥပေဒစိုုးမိုုးေရးႏွင့္ လြတ္လပ္စြာ တရားစီရင္ေရးတိုု႔မွာ ဆိုုးရြားေနၿပီျဖစ္သည္ဟုု ရိုုက္တာ သတင္းေထာက္ႏွစ္ဦး၏ ေရွ႕ေန ဦးသန္းေဇာ္ေအာင္က စီရင္ခ်က္ခ်အၿပီး သတင္းေထာက္မ်ားအား ေျဖၾကားခဲ့သည္။

သတင္းမီဒီယာသမား၏ သတင္းရယူခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာေရးသား ထုုတ္ေဖာ္ပိုင္ခြင့္တိုု႔ကိုု ဟန္႔တားေနသည့္ ဥပ ေဒမ်ား၊ လုုပ္ထံုုးလုုပ္နည္းမ်ားကိုု ျပန္လည္သံုုးသပ္ရန္အျပင္ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ၀န္းက်င္ ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ဖန္တီးရန္ ျပည္ေထာင္စုုအစိုုးရအား ႏိုင္ငံတကာ ျမန္မာ့သတင္း Burma News International-BNI က သေဘာထုုတ္ျပန္ခ်က္ ထုုတ္ကာ ေတာင္းဆိုုလိုုက္သည္။

“ဒီေန႔ ျဖစ္ပ်က္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီးေတာ့ သတင္းမီဒီယာ ေလာကႀကီးတခုုလံုုး စိန္ေခၚမႈအႀကီးႀကီး ျဖစ္သြားတယ္ေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ ျမန္မာႏုုိင္ငံ ဒီမိုုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရး အတြက္လည္း ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႔ၾကာေစတယ္ေပါ့။ စတုုတၳမ႑ိဳင္ သတင္းမီဒီယာသမားေတြ ဥပေဒအရ အကာအကြယ္မျပဳႏိုုင္တဲ့ ကိစၥက ဒီမိုုကေရစီ ႏုုိင္ငံအသြင္ကူးေျပာင္းတဲ့ေနရာမွာ အေႏွာင့္အယွက္ႀကီးႀကီးမားမား တစ္ခုုျဖစ္တယ္လိုု႔ေတာ့ သံုုးသပ္မိတယ္” ဟုု BNI မူဝါဒေရးရာေကာ္မတီမွ အဖြဲ႕ဝင္ ဦးကိုုကိုုေဇာ္ က ေျပာသည္။

Reuters သတင္းဌာနမွ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကိုုသက္ဦးေမာင္ (ေခၚ) ကိုုဝလံုုး ႏွင့္ ကိုုေက်ာ္စိုုးဦး (ေခၚ) ကိုုမိုုးေအာင္တိုု႔သည္ ရဲတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားဘက္မွ ခ်ိန္းဆိုုမႈေၾကာင့္ သြားေရာက္ေတြ႕ ဆံုုခဲ့စဥ္ ရခိုုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုုင္းမွ ျဖစ္စဥ္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္သည့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ား လက္ဝယ္ေတြ႕ရွိမႈျဖင့္ ၂၀၁၇ ခုုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔ ညက ရန္ကုုန္ၿမိဳ႕ ၊ ေထာက္ၾကန္႔နယ္ေျမရစခန္းမွာ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရျခင္း ျဖစ္သည္။

လြတ္လပ္စြာသတင္းရယူခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာသတင္းေရးသားထုတ္ေဖာ္ပုိင္ခြင့္ကုိ ဖိႏွိပ္ဟန္႔တားေနေသာ ဥပေဒမ်ား၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားကုိ ျပန္လည္သံုးသပ္ရန္၊ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး၀န္းက်င္ ျဖစ္ေပၚေစရန္ႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္က်ခံခဲ့ရေသာ သတင္းေထာက္မ်ားအား အျမန္ဆံုးျပန္လည္လႊတ္ေပးရန္ စသည့္ အခ်က္မ်ားကုိ ျပည္ေထာင္စုအစုိးရထံ BNI က တိုက္တြန္း ေတာင္းဆုိထားသည္။

“သတင္းသမားေတြကိုုေတာ့ ဥပေဒအရ အေရးယူခ်င္တယ္ဆိုုရင္ သတင္းမီဒီယာ ျပဌာန္းထား တာရွိတယ္ေလ ျမန္မာျပည္မွာ။ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒေတြနဲ႔ပဲ အေရးယူမယ္ဆုုိရင္ေတာ့ အမွန္ကန္ဆံုုး ျဖစ္လိမ့္မယ္လိုု႔၊ ဘာေၾကာင့္လဲဆုုိေတာ့ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒသည္ သတင္းသမားအားလံုုးကိုု အကာအကြယ္ေပးတာလည္း ရွိသလိုု Right to information အရလည္း ေပးထားတဲ့ အခြင့္အေရးေတြရွိတယ္။ သတင္းသမား သတင္းရယူပိုုင္ ခြင့္ ဥပေဒမွာ ျပဌာန္းၿပီးေတာ့ေပးထားတာရွိတယ္။ သတင္းသမားေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျပစ္မႈျပစ္ဒဏ္ေတြ လည္း ရွိတယ္ေပါ့။ အဲ့ဒီသတင္းသမားေတြကိုု သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒနဲ႔သာ အေရးယူရင္ ပိုုၿပီး သင့္ေတာ္တယ္ေပါ့” ဟုု ဦးကိုုကိုုေဇာ္က ေျပာသည္။

ႏုုိင္ငံေတာ္ အစိုုးရ လ်ွိဳ႕ဝွက္ခ်က္အက္ဥပေဒ ပုုဒ္မ ၃ (၁) (ဂ) ျဖင့္ စီရင္ခ်က္ ခ်လိုုက္ျခင္းသည္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အမႈသြားအမႈလာအရ အျပစ္ေပးျခင္းဆိုုသည္ထက္ ရခိုုင္ျပည္နယ္အတြင္းက လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကဲ့သိုု႔ အလားတူ သတင္းမ်ားအား မေဖာ္ထုုတ္ရဲေအာင္ သတင္းမီဒီယာ ေလာကသားမ်ားအား ၿခိမ္းေျခာက္လိုုက္ျခင္းျဖစ္သည္ဟုု သတင္းမီဒီယာသမားမ်ားက ေထာက္ျပသည္။

“က်ေနာ့္အျမင္မွာေတာ့ ႏိုုင္ငံေတာ္လ်ွိဳ႕ဝွက္ခ်က္အက္ဥပေဒက တကယ့္ကိုု ဒီဟာေတြကိုု အေရးယူခံရဖိုု႔ တကယ့္ျပႆနာလိုု႔ ျမင္တယ္ေလ။ ဒါကအဓိကျပႆနာ၊ ဒီအမႈတင္မကဘူး ေနာက္ဒီလိုုကိစၥမ်ိဳးေတြ ႀကံဳလာရင္လည္း ဒီလ်ွိဳ႕ဝွက္ခ်က္ဥပေဒန႔ဲ အျပစ္ႀကီးႀကီးမားမားေပးခံရႏုုိင္တာရွိေတာ့ ဒီဟာမ်ိဳးကိုု အဓိက ဦးတည္ၿပီးေတာ့ ျပင္ႏုုိင္ေအာင္ လံႈ႕ေဆာ္ဖုုိ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ တိုုက္တြန္းဖုုိ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပင္ဆင္ႏုုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားဖိုု႔က ပိုုအေရးႀကီးတယ္လိုု႔ က်ေနာ္ထင္တယ္” ဟုု ဦးျမင့္ေက်ာ္က ဆက္ေျပာသည္။

သတင္းမီဒီယာ လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး NLD အစိုုးရ အာဏာပိုုင္မ်ားကိုုယ္တုုိင္က အကန္႔အသတ္ရွိရမည္ ဆိုုသည့္အျမင္မ်ားရွိသည့္အျပင္ သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြြင့္သည္ ဒီမိုုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးအတြက္ ေကာင္းသည္ဆိုုသည့္အျမင္မ်ိဳး မရွိသည့္အတြက္ မွားယြင္းသည့္ အျမင္ျဖစ္သည္ဟု ဦးျမင့္ေက်ာ္က ေျပာသည္။

ကမၻာ့ ကုုလသမဂၢအပါအဝင္ ႏိုုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္း ျပည္ပ သတင္းမီဒီယာသမားမ်ားက ဖမ္းဆီးထားသည့္ ရိုုက္တာ သတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးအား အျမန္ဆံုုးလႊတ္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုုေနသည့္ၾကားကပင္ ယခုုကဲ့သိုု႔ ေထာင္ဒဏ္ (၇) ႏွစ္စီ ခ်မွတ္လုုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။